Jakie materiały bierze się pod uwagę przy budowie ścian?
Wybór pustaków wpływa na konstrukcję, komfort cieplny i akustyczny oraz przebieg prac na budowie. Trzeba jednak pamiętać, że „pustak” to potoczne określenie murowego elementu o określonym kształcie i układzie drążeń. W codziennym języku nazwą tą obejmuje się też bloczki, choć produkty te mogą różnić się budową i zastosowaniem. Dlatego ważniejsza od samej nazwy jest charakterystyka całej ściany.
Najczęściej rozważane materiały to ceramika poryzowana, beton komórkowy, silikaty i keramzytobeton. Ceramikę produkuje się z gliny, a układ drążeń w pustakach poryzowanych ogranicza przepływ ciepła. Beton komórkowy jest lekki i porowaty, silikaty powstają z piasku, wapna i wody, a keramzytobeton zawiera lekkie kruszywo keramzytowe. Każdy z tych materiałów ma inne parametry, dlatego wybór powinien uwzględniać projekt, warunki użytkowania i możliwości wykonawcze.
Orientacyjna przewodność cieplna λ wynosi 0,095-0,20 W/(m·K) dla betonu komórkowego, około 0,15-0,25 W/(m·K) dla ceramiki poryzowanej oraz około 0,4-0,9 W/(m·K) dla silikatów. Niższa wartość λ oznacza mniejsze przewodzenie ciepła przez materiał, ale nie przesądza sama o izolacyjności gotowej przegrody. Na jej parametry wpływają również grubość muru, spoiny, ocieplenie i detale konstrukcyjne.
Czym różnią się popularne rodzaje pustaków?
Beton komórkowy
Beton komórkowy często wybiera się ze względu na małą masę, korzystną izolacyjność cieplną i łatwość obróbki. Elementy można sprawnie docinać, co ułatwia dopasowanie ich do wymiarów budynku. Orientacyjna wytrzymałość na ściskanie wynosi 2-5 MPa, dlatego klasę materiału należy dobrać do obciążeń wskazanych w projekcie. W porównaniu z silikatami beton komórkowy jest na ogół mniej wytrzymały i słabiej tłumi dźwięki.
Ceramika poryzowana
Pustaki ceramiczne łączą tradycyjny surowiec z układem drążeń poprawiających izolacyjność. Orientacyjna wytrzymałość na ściskanie wynosi około 5-15 MPa. Dostępne są elementy przeznaczone do ścian z dodatkowym ociepleniem oraz grubsze pustaki do rozwiązań jednowarstwowych. Przy wyborze warto sprawdzić zalecany rodzaj zaprawy, sposób murowania i dostępność elementów systemowych, takich jak kształtki narożne czy nadprożowe.
Silikaty i keramzytobeton
Silikaty wyróżniają się dużą masą i wytrzymałością na ściskanie, orientacyjnie 10-25 MPa. Masa sprzyja akumulacji ciepła i izolacyjności akustycznej, ale materiał słabiej izoluje termicznie niż beton komórkowy czy ceramika poryzowana. Z tego powodu ściany zewnętrzne z silikatów wymagają zwykle dodatkowego ocieplenia. Keramzytobeton stanowi alternatywę dla tych rozwiązań, lecz jego właściwości zależą od konstrukcji konkretnego elementu. Produkty z wkładką izolacyjną mogą być stosowane w przegrodach o podwyższonej izolacyjności.
Jak rodzaj ściany wpływa na wybór materiału?
Ściany zewnętrzne mogą być jednowarstwowe, dwuwarstwowe albo trójwarstwowe. W ścianie jednowarstwowej mur pełni jednocześnie funkcję nośną i izolacyjną, dlatego potrzebny jest odpowiednio „ciepły” element oraz staranne wykonanie. Jako przykłady takich rozwiązań stosuje się beton komórkowy o grubości około 48 cm lub ceramikę o grubości około 44 cm. Dla konkretnego pustaka ceramicznego o grubości 44 cm podano U równe 0,17 W/(m²·K) bez tynku i 0,16 po zastosowaniu tynku termoizolacyjnego. Są to parametry określonego rozwiązania, a nie wartości właściwe dla wszystkich produktów o podobnej grubości.
W ścianie jednowarstwowej szczególnej uwagi wymagają połączenia, nadproża, wieńce i ościeża. Niedopracowane detale mogą tworzyć mostki cieplne i pogarszać parametry przegrody. Ściana dwuwarstwowa składa się z muru nośnego i ocieplenia, które odpowiada za znaczną część izolacyjności. Przykładowo może to być pustak ceramiczny o grubości około 25 cm albo beton komórkowy o grubości około 24 cm, uzupełnione warstwą termoizolacji dobraną w projekcie. W układzie trójwarstwowym dochodzi zewnętrzna warstwa osłonowa.
Dla ścian zewnętrznych pomieszczeń ogrzewanych do temperatury co najmniej 16°C maksymalny współczynnik przenikania ciepła U wynosi 0,20 W/(m²·K). O spełnieniu wymagania decyduje projekt całej przegrody, a nie samo oznaczenie materiału. Do obliczeń należy uwzględnić między innymi grubość i rodzaj warstw, spoiny oraz rozwiązania detali.
Na co zwrócić uwagę przy porównywaniu parametrów?
Przed zakupem warto poprosić o kartę techniczną produktu i sprawdzić, czy podane wartości dotyczą samego elementu, czy kompletnej ściany. W szczególności należy porównać:
- współczynnik U przegrody oraz przewodność cieplną λ materiału,
- wytrzymałość na ściskanie i dopasowanie klasy do obciążeń,
- izolacyjność akustyczną, grubość i masę ściany,
- odporność na wilgoć oraz wymagania dotyczące zaprawy,
- zalecenia producenta i dostępność elementów systemowych.
Orientacyjne wyniki izolacyjności akustycznej dla ściany o grubości 24 cm wynoszą około 38-42 dB dla betonu komórkowego, 44-48 dB dla ceramiki i 52-56 dB dla silikatów. Rzeczywisty rezultat zależy jednak od konstrukcji ściany, połączeń i wykończenia. Podobnie wartości wytrzymałości czy λ są zależne od konkretnego produktu i nie zastępują obliczeń projektowych.
Znaczenie ma także system murowania. Szlifowane pustaki układa się zwykle na cienką spoinę lub zaprawę przeznaczoną do danego systemu. Ogranicza to udział zaprawy w przegrodzie, ale elementów i zapraw nie należy dowolnie łączyć bez sprawdzenia instrukcji oraz projektu. Kompletne rozwiązanie z kształtkami narożnymi, nadprożowymi i wieńcowymi może ułatwić wykonanie detali, o ile jego parametry i koszt odpowiadają potrzebom budynku.
Jak wybrać pustaki do konkretnego domu?
Nie ma jednego materiału odpowiedniego dla każdego budynku. Konstruktor dobiera materiał i grubość muru do liczby kondygnacji, rozpiętości, obciążeń oraz warunków gruntowych. Sama wysoka wytrzymałość nie przesądza o wyborze, jeśli ważniejsze są izolacyjność cieplna, masa albo ograniczenie hałasu. Warto też uwzględnić dostępność doświadczonych wykonawców oraz sposób rozwiązania detali w projekcie.
Porównując oferty, należy liczyć koszt całej ściany, a nie tylko cenę pojedynczego pustaka. W budżecie trzeba ująć zaprawę, ocieplenie, łączniki, tynki, robociznę, odpady i ewentualne korekty detali. Rozwijane systemy szlifowanych elementów do cienkich spoin oraz pustaki ceramiczne i keramzytobetonowe z wypełnieniem izolacyjnym mogą ułatwiać ograniczanie mostków cieplnych. Ostateczny wybór powinien być spójny z projektem konstrukcyjnym i energetycznym oraz z wymaganiami dotyczącymi komfortu w domu.
Bibliografia
- https://www.grupapsb.com.pl/porady/porada/standard-wt-2021-jak-spelnic-wymagania.html
- https://www.inspekcjadomu.pl/porady/z-czego-budowac-dom-najlepsze-materialy/
- https://budujemydom.pl/stan-surowy/sciany-i-stropy/a/93113-budowa-scian-zewnetrznych-wedlug-wytycznych-wt2021
- https://www.grupapsb.com.pl/porady/porada/sciany-zewnetrzne-domu-przepisy-budowlane.html