Do kiedy można wycinać drzewa w 2026 roku?
W 2026 roku w Polsce nie obowiązuje ogólny zakaz wycinania drzew od 1 marca do 15 października. Prace można prowadzić przez cały rok, jeśli są zgodne z przepisami dotyczącymi usuwania drzew oraz nie naruszają ochrony gatunkowej. Sama pora roku nie przesądza więc o legalności wycinki.
Daty od 16 października do końca lutego są często uznawane za zalecany termin planowania prac. Przypadają poza okresem lęgowym większości ptaków, dlatego zwykle zmniejszają ryzyko zniszczenia gniazd lub zakłócenia rozrodu. Nie oznacza to jednak, że zimą można usunąć każde drzewo bez formalności. Tak samo rozpoczęcie prac wiosną lub latem nie jest automatycznie zabronione.
Przed wycinką trzeba sprawdzić dwie odrębne kwestie: czy wymagane jest zgłoszenie lub zezwolenie oraz czy drzewo nie jest siedliskiem albo miejscem rozrodu gatunku chronionego. Spełnienie jednej z tych przesłanek nie zastępuje drugiej. Nawet gdy urząd nie wymaga zgłoszenia, nadal mogą obowiązywać zakazy związane z ochroną przyrody.
Czy okres lęgowy ptaków oznacza zakaz wycinki?
Nie istnieje jeden prawnie określony okres lęgowy wspólny dla wszystkich ptaków. Umownie często wskazuje się przedział od 1 marca do 15 października, ale rzeczywiste terminy zależą od gatunku, warunków i miejsca. W praktyce lęgi bielika mogą trwać od stycznia do lipca, wróbla od lutego lub marca do sierpnia, a jerzyka od maja do sierpnia.
Ochrona nie dotyczy wyłącznie samych ptaków. Może obejmować również gniazda, siedliska i miejsca rozrodu gatunków chronionych. Znaczenie mogą mieć między innymi gniazda, dziuple, ślady zasiedlenia, a także chronione porosty. Jeśli planowane prace mogą naruszyć obowiązujące zakazy, należy je wstrzymać, zmienić ich termin albo uzyskać wymagane zezwolenie na odstępstwo.
Dlatego prace w okresie od marca do października wymagają szczególnej ostrożności, ale nie są z góry zakazane. Z kolei termin jesienno-zimowy ogranicza ryzyko kolizji z lęgami, lecz nie daje automatycznej zgody na usunięcie drzewa. W razie podejrzenia obecności chronionych gatunków warto zlecić kontrolę przyrodniczą przed rozpoczęciem robót.
Kiedy na prywatnej działce potrzebne jest zgłoszenie?
Pierwszym krokiem jest ustalenie gatunku drzewa i zmierzenie obwodu jego pnia na wysokości 5 cm od ziemi. Na prywatnej działce bez zgłoszenia można usunąć drzewo, którego obwód nie przekracza właściwego dla gatunku progu:
- 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
- 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
- 50 cm dla pozostałych gatunków.
Jeśli obwód przekracza odpowiedni próg, właściciel nieruchomości co do zasady zgłasza zamiar usunięcia drzewa do właściwego organu, zwykle wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Zgłoszenie nie zawsze wystarcza. W określonych przypadkach przepisy wymagają zezwolenia, a zastosowanie wyjątków zależy między innymi od lokalizacji, celu wycinki oraz statusu nieruchomości lub samego drzewa.
Przed złożeniem dokumentów warto sprawdzić, czy teren nie podlega szczególnym ograniczeniom. Znaczenie może mieć między innymi położenie nieruchomości, przeznaczenie usuwanego drzewa i to, kto jest właścicielem gruntu. Jeśli sytuacja nie jest oczywista, należy skontaktować się z właściwym urzędem i ustalić, jaka procedura obowiązuje w danym przypadku.
Jak przebiega zgłoszenie i ile trzeba czekać?
Po doręczeniu zgłoszenia organ ma 21 dni na przeprowadzenie oględzin. Urzędnik może sprawdzić drzewo i teren, a następnie ocenić, czy istnieją podstawy do sprzeciwu. Po oględzinach organ ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Jeśli nie wyda go w tym terminie, drzewo można usunąć, o ile nie obowiązują inne ograniczenia.
Nie należy rozpoczynać wycinki przed zakończeniem wymaganych etapów. Sam brak odpowiedzi urzędu bezpośrednio po złożeniu zgłoszenia nie oznacza, że można natychmiast przystąpić do prac. Trzeba uwzględnić czas na oględziny, a następnie właściwy termin na ewentualny sprzeciw. Warto zachować potwierdzenie doręczenia zgłoszenia, ponieważ od tej daty liczy się termin na oględziny.
Procedura zgłoszeniowa i ochrona gatunkowa to osobne obowiązki. Nawet gdy upłynęły terminy urzędowe i nie wniesiono sprzeciwu, nie wolno naruszać zakazów dotyczących chronionych gatunków. Jeśli kontrola wykaże, że prace mogą zaszkodzić ich siedlisku lub miejscu rozrodu, konieczne może być wstrzymanie wycinki albo uzyskanie odrębnego zezwolenia.
Jak bezpiecznie zaplanować wycinkę drzewa?
Planowanie warto zacząć z wyprzedzeniem, szczególnie gdy drzewo jest duże, rośnie blisko budynku lub może wymagać formalności. Najpierw należy rozpoznać gatunek i zmierzyć obwód pnia na wymaganej wysokości. Następnie trzeba sprawdzić, czy nieruchomość lub drzewo podlegają szczególnym ograniczeniom i ustalić, czy właściwa będzie procedura zgłoszenia, czy konieczne jest zezwolenie.
Przed rozpoczęciem prac należy też obejrzeć drzewo i jego otoczenie pod kątem gniazd, dziupli oraz innych oznak obecności zwierząt lub chronionych organizmów. Przy wątpliwościach wskazana jest kontrola przyrodnicza. Jeśli naruszenia zakazów nie da się uniknąć, wniosek o odstępstwo składa się do właściwego organu ochrony przyrody. To, który organ jest właściwy, zależy od gatunku i rodzaju planowanych czynności.
Najważniejsze jest rozróżnienie między terminem zalecanym a prawnie dopuszczalnym. Okres od 16 października do końca lutego bywa dogodniejszy ze względu na mniejsze ryzyko kolizji z lęgami, ale nie zwalnia z formalności ani oceny przyrodniczej. Wycinka wiosną lub latem nie jest automatycznie zakazana, lecz wymaga szczególnej uwagi. O legalności decyduje łączne spełnienie wymagań administracyjnych i zasad ochrony gatunkowej, a nie sama data w kalendarzu.
Bibliografia
- https://www.gov.pl/web/gdos/wycinka-drzew-lub-krzewow-a-ochrona-gatunkowa2
- https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/kiedy-tak-naprawde-obowiazuje-okres-legowy-ptakow-wyjasniamy
- https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/13/text/T/D20260013L.pdf
- https://www.gov.pl/web/gdos/ochrona-zadrzewien